Tüpürcək vəzilərinin ultrasəs müayinəsi (USM)

Tüpürcək vəzilərinin ultrasəs müayinəsi (USM)

Tüpürcək vəzilərinin ultrasəs müayinəsi əsasən qulaqətrafı (parotid) və çənəaltı (submandibulyar) tüpürcək vəzilərinin quruluşunu qiymətləndirmək üçün istifadə olunan qeyri-invaziv görüntüləmə üsuludur. Müayinə zamanı vəzilərin ölçüsü, quruluşu və simmetriyası qiymətləndirilir; tüpürcək vəzi və axacaqlarında daş və tıxanmaya dair əlamətlər, iltihabi dəyişikliklər, kista, kütlə və digər struktur dəyişikliklər araşdırıla bilər. Ehtiyac olduqda ətraf yumşaq toxumalar və regional limfa düyünləri də qiymətləndirilir, Doppler rejimi ilə qanlanma xüsusiyyətləri araşdırıla bilər. Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir. Bununla yanaşı, USM bütün tüpürcək vəzi və axacaq patologiyalarını aşkar etmir və aşkarlanan dəyişikliklərin xarakterini hər zaman qəti müəyyənləşdirmir. Klinik vəziyyətdən asılı olaraq əlavə görüntüləmə, laborator müayinələr və ya biopsiya tələb oluna bilər.

Nə zaman müraciət etməli?

• Qulaqətrafı və ya çənəaltı nahiyədə şişkinlik
• Tüpürcək vəzi nahiyəsində ağrı və həssaslıq
• Yemək zamanı və ya yeməkdən sonra artan ağrı və şişkinlik
• Tüpürcək vəzi və ya axacağında daşa və tıxanmaya şübhə
• Təkrarlanan tüpürcək vəzi şişkinliyi
• İltihabi dəyişikliklərə dair klinik şübhə
• Tüpürcək vəzi nahiyəsində palpasiya olunan kütlə
• Kista və digər struktur dəyişikliklərə şübhə
• Ətraf limfa düyünlərinin qiymətləndirilməsi
• Əvvəllər aşkarlanmış dəyişikliklərin dinamik izlənməsi
• Həkim tövsiyəsi ilə tüpürcək vəzilərinin qiymətləndirilməsi

Kimə lazımdır?

Qulaqətrafı və ya çənəaltı nahiyədə ağrı, şişkinlik və ya kütlə hiss edən; yemək zamanı təkrarlanan şişkinlik yaşayan; tüpürcək vəzi və ya axacağında daş və tıxanmadan, iltihabi və digər struktur dəyişikliklərdən şübhələnilən və ya əvvəldən məlum dəyişikliklərin izlənməsi tələb olunan pasiyentlərə həkim tərəfindən tövsiyə edilə bilər.

Müayinə necə aparılır?

Pasiyent adətən arxası üstə uzanır və başı qiymətləndirilən nahiyəyə uyğun vəziyyətə gətirilir. Dəriyə xüsusi ultrasəs geli çəkilir və həkim yüksək tezlikli ultrasəs probu vasitəsilə qulaqətrafı və çənəaltı tüpürcək vəzilərini müxtəlif proyeksiyalarda qiymətləndirir. Ehtiyac olduqda ətraf yumşaq toxumalar və limfa düyünləri də yoxlanılır, Doppler rejimi ilə qanlanma xüsusiyyətləri qiymətləndirilə bilər. Müayinə qeyri-invazivdir və adətən ağrısız keçir.

Hazırlıq

Xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Müayinə ediləcək boyun və çənə nahiyəsinə rahat çıxış təmin edən geyim seçilməsi tövsiyə olunur. Boyun nahiyəsindəki zinət əşyalarının çıxarılması istənilə bilər. Əvvəlki USM, KT, MRT, biopsiya və digər müvafiq nəticələriniz varsa, müqayisəli qiymətləndirmə üçün özünüzlə gətirməyiniz faydalıdır.

Nəticə necə verilir?

Müayinə zamanı əldə edilən görüntülər qiymətləndirilir və nəticə yazılı rəy şəklində təqdim olunur. Tüpürcək vəzilərinin ölçüsü və quruluşu, daş və ya tıxanmaya dair görünən əlamətlər, kista, kütlə və digər struktur dəyişikliklər qeyd edilir. Ehtiyac olduqda limfa düyünləri və Doppler xüsusiyyətləri də təsvir olunur. Nəticədən asılı olaraq LOR həkimi, ağız-çənə cərrahı və ya digər uyğun mütəxəssis konsultasiyası, əlavə görüntüləmə və ya biopsiya tövsiyə oluna bilər.

Təhlükəsizlik və məhdudiyyətlər

Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir və müayinə qeyri-invazivdir. USM tüpürcək vəzilərinin və səthi strukturların qiymətləndirilməsində mühüm məlumat verir, lakin bütün daşları, axacaq dəyişikliklərini və dərin yerləşən patologiyaları göstərməyə bilər. Aşkarlanan kütlənin xarakterini yalnız ultrasəs əsasında hər zaman qəti müəyyən etmək mümkün deyil. Klinik vəziyyətdən asılı olaraq KT, MRT, laborator müayinələr və ya biopsiya tələb oluna bilər.

Nə vaxt təcili müraciət etməli?

Boyun, çənəaltı və ya ağız boşluğu nahiyəsində sürətlə artan şişkinlik, nəfəs almaqda və ya udmaqda çətinlik, yüksək hərarətlə müşayiət olunan güclü ağrı və şişkinlik, yaxud ümumi vəziyyətin sürətlə pisləşməsi olduqda planlı USM qəbulunu gözləmədən təcili tibbi yardım üçün müraciət edin.

Müayinə üzrə suallar