Uşaqlarda ultrasəs müayinəsi (Pediatrik USM)
Pediatrik ultrasəs müayinəsi körpə və uşaqlarda müxtəlif orqan və strukturların qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunan qeyri-invaziv görüntüləmə üsuludur. Müayinənin növü uşağın yaşına, şikayətlərinə və klinik göstərişə uyğun seçilir. Körpələrdə açıq əmgək vasitəsilə neyrosonoqrafiya, bud-çanaq oynaqlarının ultrasəs müayinəsi, həmçinin qarın boşluğu, böyrəklər və sidik yolları, yumşaq toxumalar və digər anatomik sahələrin USM-si aparıla bilər. Hər müayinə qiymətləndirilən orqan və uşağın yaşına uyğun protokolla həyata keçirilir. Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir. Bununla yanaşı, USM bütün xəstəlikləri aşkar etmir və bəzi klinik hallarda əlavə laborator analizlər, rentgenoqrafiya, MRT və ya digər müayinələr tələb oluna bilər.
Nə zaman müraciət etməli?
- Körpələrdə həkim göstərişi ilə neyrosonoqrafiya
- Bud-çanaq oynaqlarının inkişafının qiymətləndirilməsi
- Qarın ağrısı və digər abdominal şikayətlərin qiymətləndirilməsi
- Böyrək və sidik yollarının strukturunun qiymətləndirilməsi
- Sidik sistemi ilə bağlı təkrarlanan şikayətlərin araşdırılması
- Yumşaq toxumalarda şişkinlik, kütlə və digər dəyişikliklərin qiymətləndirilməsi
- Prenatal və ya əvvəlki müayinədə aşkarlanmış dəyişikliklərin izlənməsi
- Əvvəllər aşkarlanmış struktur dəyişikliklərin dinamik müşahidəsi
- Həkim tövsiyəsi ilə digər orqan və strukturların ultrasəs qiymətləndirilməsi
Kimə lazımdır?
Ultrasəs müayinəsinə ehtiyac uşağın yaşına, şikayətlərinə, klinik müayinə nəticələrinə və qiymətləndiriləcək orqana görə müəyyən edilir. Körpələrdə neyrosonoqrafiya və bud-çanaq oynaqlarının qiymətləndirilməsi, uşaqlarda isə qarın boşluğu, böyrəklər və sidik yolları, yumşaq toxumalar və digər strukturların USM-si həkim göstərişi ilə aparıla bilər.
Müayinə necə aparılır?
Müayinənin aparılma üsulu qiymətləndirilən orqandan və uşağın yaşından asılıdır. Uşaq uyğun vəziyyətdə yerləşdirilir, müayinə olunan nahiyəyə ultrasəs geli çəkilir və həkim prob vasitəsilə görüntülər əldə edir. Neyrosonoqrafiyada görüntüləmə əsasən açıq əmgək vasitəsilə, bud-çanaq USM-sində isə oynaqlar xüsusi proyeksiyalarda qiymətləndirilərək aparılır. Müayinənin mümkün qədər rahat keçməsi üçün valideyn uşağın yanında ola bilər.
Hazırlıq
Hazırlıq müayinənin növündən və uşağın yaşından asılıdır. Bəzi müayinələr üçün xüsusi hazırlıq tələb olunmur, qarın boşluğu və sidik sistemi kimi müayinələrdə isə qida qəbulu və ya sidik kisəsinin doluluğu ilə bağlı fərdi təlimat verilə bilər. Körpənin əvvəlki USM və digər tibbi nəticələri varsa, özünüzlə gətirməyiniz faydalıdır. Qəbuldan əvvəl konkret müayinə üçün verilən hazırlıq təlimatına əməl edin.
Nəticə necə verilir?
Əldə edilən görüntülər uşağın yaşına və aparılan müayinənin növünə uyğun qiymətləndirilir və nəticə yazılı rəy şəklində təqdim olunur. Aşkarlanan dəyişikliklər valideynə aydın şəkildə izah edilir. Zərurət olduqda pediatr, uşaq nevroloqu, ortoped və ya digər uyğun mütəxəssis konsultasiyası, təkrar USM və əlavə müayinələr tövsiyə oluna bilər.
Təhlükəsizlik və məhdudiyyətlər
Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir və pediatrik görüntüləmədə geniş tətbiq olunur. Müayinənin imkanları uşağın yaşı, qiymətləndirilən orqan, anatomik xüsusiyyətlər və uşağın müayinə zamanı hərəkəti kimi amillərdən asılı ola bilər. USM bütün patologiyaları istisna etmir və klinik vəziyyətdən asılı olaraq əlavə görüntüləmə və ya laborator müayinələr tələb oluna bilər.
Nə vaxt təcili müraciət etməli?
Uşaqda huşun pozulması, qıcolma, nəfəs almaqda çətinlik, güclü və davamlı qarın ağrısı, təkrarlanan qusma, ciddi halsızlıq, susuzlaşma əlamətləri və ya sürətlə ağırlaşan digər vəziyyət olduqda planlı USM qəbulunu gözləmədən təcili tibbi yardım üçün müraciət edin.
Müayinə üzrə suallar
Pediatrik USM nədir?
Pediatrik USM körpə və uşaqlarda müxtəlif orqan və strukturların yaşa və klinik göstərişə uyğun ultrasəs müayinəsidir.
Uşaqlarda hansı USM müayinələri aparıla bilər?
Klinik göstərişdən asılı olaraq neyrosonoqrafiya, bud-çanaq oynaqları, qarın boşluğu, böyrəklər və sidik yolları, yumşaq toxumalar və digər sahələr ultrasəs ilə qiymətləndirilə bilər.
Neyrosonoqrafiya nədir?
Neyrosonoqrafiya körpələrdə əsasən açıq əmgək vasitəsilə beynin və beyin mədəciklərinin ultrasəs ilə qiymətləndirilməsidir.
Bud-çanaq USM-si nə üçün aparılır?
Körpələrdə bud-çanaq oynaqlarının inkişafını, bud başının mövqeyini və oynağın stabilliyini qiymətləndirmək üçün istifadə edilə bilər.
Pediatrik USM ağrılıdır?
Xeyr. Ultrasəs müayinəsi adətən ağrısızdır. Bəzi müayinələrdə lazımi görüntünü əldə etmək üçün probla yüngül təzyiq tətbiq edilə bilər.
Uşaq USM-dən əvvəl ac qalmalıdırmı?
Bu, müayinənin növündən asılıdır. Bəzi USM-lər xüsusi hazırlıq tələb etmir, digərləri üçün qida və maye qəbulu ilə bağlı fərdi təlimat verilə bilər.
Uşaqlarda USM zamanı şüalanma varmı?
Xeyr. Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir.
Müayinə nə qədər davam edir?
Pediatrik USM adətən 15–30 dəqiqə davam edir. Müddət uşağın yaşından, müayinə olunan orqandan və qiymətləndirmənin həcmindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Əvvəlki nəticələri gətirmək lazımdır?
Bəli. Əvvəlki USM, MRT, rentgen və digər müayinə nəticələri varsa, onları gətirmək müqayisəli qiymətləndirmə üçün faydalıdır.