Oynaq, əzələ və vətərlərin ultrasəs müayinəsi (USM)
Oynaq, əzələ və vətərlərin ultrasəs müayinəsi dayaq-hərəkət sisteminin səthi yumşaq toxuma strukturlarını real vaxtda qiymətləndirməyə imkan verən qeyri-invaziv görüntüləmə üsuludur. Müayinə zamanı əzələlər, vətərlər, bağların ultrasəs ilə əlçatan hissələri, bursalar və oynaqətrafı yumşaq toxumalar qiymətləndirilə bilər. USM vətər və əzələ zədələnmələri, bursit, maye toplanması və digər struktur dəyişikliklərin araşdırılmasına kömək edir. Klinik ehtiyac olduqda müayinə hərəkət zamanı dinamik şəkildə aparıla və Doppler rejimi ilə qanlanma xüsusiyyətləri qiymətləndirilə bilər. Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir. Bununla yanaşı, USM sümük daxilini və bəzi dərin oynaqdaxili strukturları tam qiymətləndirmir. Klinik vəziyyətdən asılı olaraq rentgenoqrafiya, MRT və ya digər müayinələr tələb oluna bilər.
Nə zaman müraciət etməli?
- Oynaq və oynaqətrafı nahiyədə ağrı
- Əzələ və ya vətər nahiyəsində ağrı
- Hərəkət zamanı yaranan və ya artan ağrı
- Şişkinlik və lokal həssaslıq
- Əzələ və vətər zədələnməsinə şübhə
- İdman və fiziki aktivlikdən sonra yaranan zədələr
- Bursit və ya maye toplanmasına şübhə
- Vətərlərdə struktur dəyişikliklərin qiymətləndirilməsi
- Travmadan sonra yumşaq toxumaların qiymətləndirilməsi
- Əvvəllər aşkarlanmış dəyişikliklərin dinamik izlənməsi
- Həkim tövsiyəsi ilə dayaq-hərəkət sistemi yumşaq toxumalarının qiymətləndirilməsi
Kimə lazımdır?
Oynaqətrafı nahiyədə, əzələ və ya vətərlərdə ağrı, şişkinlik və hərəkətlə əlaqəli şikayətləri olan; travma və ya fiziki aktivlikdən sonra yumşaq toxuma zədələnməsindən şübhələnilən; əvvəldən məlum dəyişikliklərin dinamik izlənməsi tələb olunan pasiyentlərə həkim tərəfindən tövsiyə edilə bilər.
Müayinə necə aparılır?
Pasiyent müayinə ediləcək nahiyəyə uyğun vəziyyətdə yerləşdirilir və dəriyə xüsusi ultrasəs geli çəkilir. Həkim yüksək tezlikli ultrasəs probu vasitəsilə əzələ, vətər və digər səthi yumşaq toxuma strukturlarını müxtəlif proyeksiyalarda qiymətləndirir. Ehtiyac olduqda pasiyentdən oynağı və ya ətrafı hərəkət etdirmək istənilə bilər və strukturlar hərəkət zamanı dinamik şəkildə izlənilir. Zərurət olduqda Doppler rejimi ilə qanlanma xüsusiyyətləri də qiymətləndirilə bilər.
Hazırlıq
Xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Müayinə ediləcək nahiyəyə rahat çıxış verən geyim seçilməsi tövsiyə olunur. Əvvəlki USM, rentgen, MRT və digər müvafiq müayinə nəticələriniz varsa, müqayisəli qiymətləndirmə üçün özünüzlə gətirməyiniz faydalıdır.
Nəticə necə verilir?
Müayinə zamanı əldə edilən görüntülər və dinamik qiymətləndirmə nəticələri analiz edilir və nəticə yazılı rəy şəklində təqdim olunur. Əzələ və vətərlərdə aşkarlanan struktur dəyişikliklər, maye toplanması, bursa və digər görünən yumşaq toxuma dəyişiklikləri qeyd edilir. Zərurət olduqda ortoped-travmatoloq, revmatoloq və ya digər uyğun mütəxəssis konsultasiyası, rentgen, MRT və əlavə müayinələr tövsiyə oluna bilər.
Təhlükəsizlik və məhdudiyyətlər
Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir və müayinə qeyri-invazivdir. USM əzələ, vətər və bir sıra səthi oynaqətrafı strukturların statik və dinamik qiymətləndirilməsinə imkan verir. Bununla yanaşı, sümük daxilindəki dəyişikliklər və bəzi dərin oynaqdaxili strukturalar ultrasəs ilə tam qiymətləndirilə bilməz. Klinik vəziyyətdən asılı olaraq rentgenoqrafiya, MRT və ya digər görüntüləmə üsulları tələb oluna bilər.
Nə vaxt təcili müraciət etməli?
Travmadan sonra ətrafda nəzərəçarpacaq deformasiya, hərəkətin ciddi məhdudlaşması və ya mümkün olmaması, sürətlə artan şişkinlik, güclü ağrı, keyimə, hissiyat itkisi, ətrafın solğun və ya soyuq olması kimi əlamətlər yarandıqda planlı USM qəbulunu gözləmədən təcili tibbi qiymətləndirmə üçün müraciət edin.
Müayinə üzrə suallar
Oynaq, əzələ və vətər USM-si nəyi göstərir?
Müayinə əzələlərin, vətərlərin, bursaların və ultrasəs ilə əlçatan digər oynaqətrafı yumşaq toxumaların strukturunu qiymətləndirməyə imkan verir.
USM əzələ və vətər zədələnməsini göstərə bilərmi?
Ultrasəs əzələ və vətərlərdəki bir sıra struktur dəyişikliklərin və zədələnmə əlamətlərinin qiymətləndirilməsinə kömək edir. Zədənin növündən və yerləşməsindən asılı olaraq əlavə MRT tələb oluna bilər.
Dinamik USM nədir?
Dinamik USM zamanı müəyyən əzələ, vətər və oynaqətrafı strukturlar hərəkət zamanı real vaxtda izlənilir. Bu üsul bəzi hərəkətlə əlaqəli problemlərin qiymətləndirilməsində əlavə məlumat verə bilər.
Bursit USM ilə görünürmü?
Ultrasəs bursanın genişlənməsi, maye toplanması və digər görünən dəyişikliklərin qiymətləndirilməsinə kömək edə bilər.
USM MRT-ni əvəz edirmi?
Hər zaman yox. USM səthi əzələ, vətər və yumşaq toxumaların qiymətləndirilməsində faydalıdır, MRT isə bəzi dərin və oynaqdaxili strukturlar haqqında daha geniş məlumat verə bilər. Uyğun üsul klinik vəziyyətə görə seçilir.
Sümük zədələri USM ilə görünürmü?
Ultrasəs sümük səthinin bəzi dəyişikliklərini göstərə bilər, lakin sümük və bir çox travmatik patologiyanın əsas qiymətləndirilməsi üçün rentgen, KT və ya MRT tələb oluna bilər.
Müayinə ağrılıdır?
USM adətən ağrısızdır. Ağrılı və ya zədələnmiş nahiyəyə probla təzyiq və hərəkət zamanı qısa müddətli narahatlıq yarana bilər.
Xüsusi hazırlıq lazımdır?
Xeyr. Adətən xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Müayinə ediləcək nahiyəyə rahat çıxış verən geyim seçilməsi məqsədəuyğundur.
Müayinə nə qədər davam edir?
Oynaq, əzələ və vətərlərin ultrasəs müayinəsi adətən 20–30 dəqiqə davam edir. Müddət qiymətləndirilən nahiyədən və müayinənin həcmindən asılı olaraq dəyişə bilər.