Hamiləlik dövründə ultrasəs müayinəsi (USM)
Hamiləlik dövründə ultrasəs müayinəsi embrion və ya dölün inkişafını, hamiləliyin gedişini və hamiləliklə əlaqəli anatomik strukturları qiymətləndirmək üçün istifadə olunan əsas görüntüləmə üsullarından biridir. Müayinənin əhatə dairəsi hamiləlik həftəsinə və klinik məqsədə görə dəyişir. Erkən hamiləlikdə USM hamiləliyin uşaqlıq daxilində yerləşməsinin, embrionun ölçüsünün və ürək fəaliyyətinin qiymətləndirilməsinə, həmçinin hamiləlik müddətinin müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər. İkinci və üçüncü trimestrlərdə dölün biometrik ölçüləri və böyüməsi, anatomik strukturları, plasentanın yerləşməsi, amniotik mayenin miqdarı və digər göstəricilər qiymətləndirilə bilər. Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir. USM hamiləliyin izlənməsində mühüm məlumat versə də, bütün inkişaf və struktur anomaliyalarını aşkar edə bilmir. Müayinənin nəticələri hamiləlik həftəsi, klinik məlumatlar və əvvəlki müayinələrlə birlikdə qiymətləndirilir.
Nə zaman müraciət etməli?
- Hamiləliyin təsdiqlənməsi və yerləşməsinin qiymətləndirilməsi
- Hamiləlik müddətinin və gestasion yaşın qiymətləndirilməsi
- Embrion və ya dölün ürək fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi
- Tək və ya çoxdöllü hamiləliyin müəyyənləşdirilməsi
- Dölün biometrik ölçülərinin və böyüməsinin qiymətləndirilməsi
- Dölün anatomik strukturlarının qiymətləndirilməsi
- Plasentanın yerləşməsinin qiymətləndirilməsi
- Amniotik mayenin miqdarının qiymətləndirilməsi
- Hamiləlik zamanı ağrı və ya vaginal qanaxmanın araşdırılması
- Əvvəlki USM nəticələrinin və dölün inkişafının dinamik izlənməsi
- Həkim göstərişi ilə hamiləliyin əlavə qiymətləndirilməsi
Kimə lazımdır?
Hamiləliyin təsdiqlənməsi və müddətinin qiymətləndirilməsi, embrion və ya dölün inkişafının izlənməsi, anatomik və biometrik göstəricilərin qiymətləndirilməsi, plasenta və amniotik mayenin yoxlanılması tələb olunan hamilələrə USM həkim göstərişi və hamiləliyin izlənmə planına uyğun olaraq aparıla bilər. Ağrı, vaginal qanaxma və ya digər klinik şikayətlər olduqda əlavə USM qiymətləndirilməsi tələb oluna bilər.
Müayinə necə aparılır?
Transabdominal USM zamanı hamilə pasiyent arxası üstə uzanır, qarın nahiyəsinə xüsusi ultrasəs geli çəkilir və prob qarın səthində hərəkət etdirilərək görüntülər əldə olunur. Erkən hamiləlikdə və ya daha detallı qiymətləndirmə tələb olunduqda transvaginal USM də istifadə edilə bilər. Bu halda xüsusi ultrasəs probuna qoruyucu örtük və gel tətbiq edilir və prob ehtiyatla vaginaya daxil edilir. Müayinə üsulu hamiləlik həftəsinə və klinik məqsədə uyğun seçilir.
Hazırlıq
Hazırlıq hamiləlik həftəsinə və müayinə üsuluna görə dəyişə bilər. Erkən hamiləlikdə transabdominal müayinə üçün sidik kisəsinin dolu olması istənilə bilər. Transvaginal USM aparılacaqsa, adətən sidik kisəsinin boşaldılması tələb olunur. Son menstruasiya tarixini və əvvəlki USM, analiz və digər hamiləlik sənədlərini özünüzlə gətirməyiniz faydalıdır. Qəbuldan əvvəl verilən fərdi hazırlıq təlimatına əməl edin.
Nəticə necə verilir?
Müayinə zamanı əldə edilən görüntülər və ölçmələr qiymətləndirilir, nəticələr yazılı rəy şəklində təqdim olunur. Hamiləlik həftəsinə uyğun olaraq embrion və ya dölün ölçüləri, ürək fəaliyyəti, inkişaf göstəriciləri və qiymətləndirilən digər strukturlar barədə məlumat qeyd edilir. Zərurət olduqda təkrar USM, Doppler müayinəsi və ya mama-ginekoloq və digər mütəxəssis konsultasiyası tövsiyə oluna bilər.
Təhlükəsizlik və məhdudiyyətlər
Diaqnostik ultrasəs ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə etmir və hamiləliyin qiymətləndirilməsində geniş istifadə olunan görüntüləmə üsuludur. Müayinə tibbi göstəriş əsasında və diaqnostik məlumat əldə etmək üçün lazım olan uyğun parametrlərlə aparılmalıdır. USM bütün genetik, xromosom və struktur anomaliyalarını aşkar etmir; bəzi hallarda əlavə laborator testlər, təkrar və ya ixtisaslaşmış ultrasəs müayinəsi və digər qiymətləndirmələr tələb oluna bilər.
Nə vaxt təcili müraciət etməli?
Hamiləlik zamanı güclü və ya qəfil qarın və çanaq ağrısı, çox vaginal qanaxma, huşun itməsi və ya güclü halsızlıq, yaxud sürətlə ağırlaşan vəziyyət olduqda planlı USM qəbulunu gözləmədən təcili tibbi yardım üçün müraciət edin. Hamiləliyin daha sonrakı dövründə döl hərəkətlərinin nəzərəçarpacaq azalması və ya maye gəlməsi kimi narahatedici əlamətlər olduqda da təcili tibbi qiymətləndirmə alın.
Müayinə üzrə suallar
Hamiləlik USM-si nə üçün aparılır?
Müayinənin məqsədi hamiləlik həftəsinə görə dəyişir. Hamiləliyin yerləşməsi və müddəti, embrion və ya dölün ürək fəaliyyəti, inkişafı, biometrik ölçüləri, anatomik strukturları, plasenta və amniotik maye qiymətləndirilə bilər.
Hamiləlik USM-si təhlükəsizdirmi?
Diaqnostik ultrasəs ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə etmir. Müayinə tibbi məqsədlə və uyğun ultrasəs parametrləri ilə aparılır.
İlk USM nə zaman aparılır?
Müayinənin vaxtı klinik məqsəddən, son menstruasiya tarixindən, şikayətlərdən və həkim tövsiyəsindən asılıdır. Erkən hamiləlikdə USM hamiləliyin yerləşməsi və inkişafının qiymətləndirilməsi üçün istifadə oluna bilər.
USM-də dölün ürək fəaliyyəti görünürmü?
Hamiləlik müddətinə uyğun mərhələdə embrion və ya dölün ürək fəaliyyəti ultrasəs vasitəsilə qiymətləndirilə bilər. Çox erkən mərhələdə təkrar müayinə tələb oluna bilər.
Müayinəyə dolu sidik kisəsi ilə gəlmək lazımdır?
Erkən hamiləlikdə transabdominal USM üçün sidik kisəsinin dolu olması istənilə bilər. Transvaginal müayinədə isə adətən sidik kisəsi boşaldılır.
Transvaginal USM hamiləlikdə aparıla bilərmi?
Bəli. Klinik ehtiyac olduqda, xüsusilə erkən hamiləlikdə transvaginal USM daha detallı görüntüləmə üçün istifadə edilə bilər.
USM bütün anomaliyaları aşkar edirmi?
Xeyr. Ultrasəs bir çox struktur və inkişaf göstəricisini qiymətləndirməyə imkan verir, lakin bütün genetik, xromosom və struktur anomaliyalarını aşkar etmir.
Müayinə nə qədər davam edir?
Müayinə adətən 20–40 dəqiqə davam edir. Hamiləlik həftəsi, dölün vəziyyəti və müayinənin əhatə dairəsi müddətə təsir edə bilər.
Əvvəlki USM nəticələrini gətirmək lazımdır?
Bəli, əvvəlki USM nəticələri və hamiləliklə bağlı digər tibbi sənədlər varsa, onları gətirmək müqayisəli qiymətləndirmə üçün faydalıdır.