Böyrəklərin və sidik yollarının ultrasəs müayinəsi (USM)

Böyrəklərin və sidik yollarının ultrasəs müayinəsi (USM)

Böyrəklərin və sidik yollarının ultrasəs müayinəsi böyrəklərin ölçüsünü, yerləşməsini və quruluşunu, həmçinin sidik kisəsi və sidik sisteminin USM ilə görünə bilən digər strukturlarını qiymətləndirməyə imkan verən qeyri-invaziv görüntüləmə üsuludur. Müayinə böyrək və sidik yollarında daşlara, sidik yollarının genişlənməsinə (hidronefroz), kista və digər struktur dəyişikliklərə dair əlamətlərin aşkarlanmasına kömək edə bilər. Klinik göstəriş olduqda sidik kisəsinin dolu və boşaldıldıqdan sonrakı vəziyyəti, o cümlədən qalıq sidik həcmi də qiymətləndirilə bilər. Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir. Bununla yanaşı, USM sidik sisteminin bütün patologiyalarını aşkar etmir və bəzi hallarda laborator analizlər, KT, MRT və ya digər müayinələr tələb oluna bilər.

Nə zaman müraciət etməli?

• Bel və böyrək nahiyəsində ağrı
• Sidik ifrazı zamanı ağrı, yanma və ya digər şikayətlər
• Sidikdə qan aşkarlanması
• Böyrək və ya sidik yollarında daşa şübhə
• Sidik yollarında genişlənmə və ya obstruksiyaya şübhə
• Təkrarlanan sidik yolu problemlərinin qiymətləndirilməsi
• Böyrək kistası və digər struktur dəyişikliklərin qiymətləndirilməsi
• Sidik kisəsinin strukturunun və doluluğunun qiymətləndirilməsi
• Qalıq sidik həcminin qiymətləndirilməsi
• Əvvəllər aşkarlanmış dəyişikliklərin dinamik izlənməsi
• Həkim tövsiyəsi ilə böyrək və sidik yollarının qiymətləndirilməsi

Kimə lazımdır?

Bel və böyrək nahiyəsində ağrı, sidik ifrazı ilə bağlı şikayətlər, sidikdə qan, böyrək və sidik yollarında daş və ya genişlənmə şübhəsi olan; böyrək kistası və digər struktur dəyişikliklərin qiymətləndirilməsi və ya əvvəl aşkarlanmış dəyişikliklərin dinamik izlənməsi tələb olunan pasiyentlərə həkim tərəfindən tövsiyə edilə bilər.

Müayinə necə aparılır?

Pasiyent adətən arxası üstə uzanır və qarın, yan və bel nahiyəsinin dərisinə xüsusi ultrasəs geli çəkilir. Həkim probu müxtəlif istiqamətlərdə hərəkət etdirərək böyrəkləri və klinik məqsəddən asılı olaraq sidik kisəsini və sidik sisteminin digər görünən strukturlarını qiymətləndirir. Daha yaxşı görüntü əldə etmək üçün pasiyentdən bədən vəziyyətini dəyişmək və ya qısa müddət nəfəsini saxlamaq istənilə bilər. Qalıq sidik həcmi qiymətləndirilirsə, sidik kisəsi boşaldıldıqdan sonra əlavə ölçmə aparılır.

Hazırlıq

Sidik kisəsi və aşağı sidik yollarının qiymətləndirilməsi üçün müayinə zamanı sidik kisəsinin dolu olması tələb oluna bilər. Bunun üçün qəbuldan təxminən 1 saat əvvəl 0,5–1 litr su içmək və müayinəyədək sidik kisəsini boşaltmamaq tövsiyə oluna bilər. Qalıq sidik həcmi qiymətləndiriləcəksə, müayinə zamanı sidiyə getdikdən sonra təkrar görüntüləmə aparıla bilər. Qəbuldan əvvəl verilən fərdi hazırlıq təlimatına əməl edin.

Nəticə necə verilir?

Müayinə zamanı əldə edilən görüntülər qiymətləndirilir və nəticə yazılı rəy şəklində təqdim olunur. Böyrəklərin ölçüsü və quruluşu, sidik yollarında genişlənmə, daş, kista və digər görünən struktur dəyişikliklər qeyd edilir. Sidik kisəsi qiymətləndirildikdə onun divarı, doluluğu və göstəriş olduqda qalıq sidik həcmi barədə məlumat verilə bilər. Zərurət olduqda uroloq və ya nefroloq konsultasiyası, laborator analizlər və əlavə görüntüləmə müayinələri tövsiyə oluna bilər.

Təhlükəsizlik və məhdudiyyətlər

Ultrasəs müayinəsində ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə edilmir və müayinə qeyri-invazivdir. Bununla yanaşı, bağırsaq qazları, bədən quruluşu, daşın ölçüsü və yerləşməsi, eləcə də digər anatomik xüsusiyyətlər görüntüləməni məhdudlaşdıra bilər. Xüsusilə sidik axarlarının bütün hissələri USM-də hər zaman tam görünməyə bilər. Ultrasəs bütün böyrək və sidik yolları xəstəliklərini istisna etmir; klinik vəziyyətdən asılı olaraq sidik və qan analizləri, KT, MRT və ya digər müayinələr tələb oluna bilər.

Nə vaxt təcili müraciət etməli?

Güclü və qəfil başlayan bel və ya böyrək nahiyəsi ağrısı, sidik ifrazının mümkün olmaması, sidikdə çox miqdarda görünən qan, yaxud yüksək hərarət və titrəmə ilə müşayiət olunan bel-böyrək ağrısı olduqda planlı USM qəbulunu gözləmədən təcili tibbi qiymətləndirmə üçün müraciət edin.

Müayinə üzrə suallar